Splitsing en bedrijfsopvolging, de zakelijkheid van aandeelhoudersmotieven (FTV 2026/18)

Lange tijd bestond onduidelijkheid over de rol van aandeelhoudersmotieven in het kader van de fiscale faciliteiten voor de juridische splitsing. In zijn recente arrest heeft de Hoge Raad licht laten schijnen in de duisternis. De relevante rechtsoverweging in het arrest is wat voorzichtig geformuleerd, maar lijkt de zakelijkheid van aandeelhoudersmotieven te bevestigen. In dit artikel bespreekt de auteur de betekenis van dit arrest voor de bedrijfsopvolging via een juridische splitsing, gevolgd door een schenking in de zin van art. 4.17c Wet IB 2001.
Het zogenoemde Uitvaartverzekering-arrest heeft meer helderheid gegeven ten aanzien van de zakelijkheid bij een bedrijfsopvolging via een juridische splitsing. In de eerste plaats is bevestigd dat het onderzoek naar de zakelijkheid van de transactie zowel het einddoel als de weg ernaartoe moet omvatten. Ten tweede kan worden geconcludeerd dat aandeelhoudersmotieven zakelijk zijn mits niet overwegend fiscaal geïnitieerd. Een bedrijfsopvolging vormt een zakelijk motief. Daarmee is de zakelijkheid van het einddoel gegeven. Voor wat betreft de weg ernaartoe, de splitsing, is het de vraag welke motieven ten grondslag hebben gelegen aan de keuze voor de splitsing. Indien deze was ingegeven door andere dan fiscale overwegingen wordt ook de splitsing zakelijk geacht. Bij een splitsing als opstap naar een bedrijfsopvolging zullen civielrechtelijke en praktische motieven doorgaans een duidelijke rol spelen in de keuze voor deze weg. Onzeker is nog hoe een eventuele weging tussen de niet-fiscale en de fiscale voordelen van een splitsing moet worden gemaakt. Ten slotte heeft de Hoge Raad geoordeeld dat het ‘vervreemdingsverbod’ in strijd is met de EU-Fusierichtlijn. Een voorgenomen overdracht kan daarmee niet langer een vermoeden van onzakelijkheid in het leven roepen.

Wanneer je een abonnement hebt op SDU Opmaat, dan kun je middels de link het complete artikel raadplegen: artikel FTV 2026/18.