De auβer Betracht-regel ná HR 29 mei 2026, ECLI:NL:HR:2026:813 (JBN 2026/38)

De auteur wijst in dit artikel op de onwenselijke gevolgen van het geheel niet van toepassing achten van de zogeheten auβer Betracht-regel bij bijvoorbeeld vruchtgebruik- en fideï-commissaire testamenten en betoogt aan de hand van twee voorbeelden dat het gedeeltelijk omarmen van deze regel wel degelijk past binnen het systeem van het erfrecht.
In de kern draait deze discussie om de vraag wat geldt als een legitimaris een aan hem gemaakte zogeheten inferieure making aanvaardt en zich vervolgens op een aanvullende legitimaire vordering beroept. Dient er dan bij de toerekening op de legitieme portie rekening gehouden te worden met het eventuele waardedrukkende effect van de inferioriteit van de making of niet? De Hoge Raad heeft overwogen, dat indien het waardedrukkende effect van de voorwaarde genegeerd zou worden, afbreuk zou worden gedaan aan de aanspraak van de legitimaris op de legitieme portie. Wanneer de erfrechtelijke verkrijging door de legitimaris lager dan de nominale waarde moet worden gewaardeerd, kan de legitimaris met een aanvullend beroep op de legitieme ‘dubbelop’ verkrijgen. Terwijl in werkelijkheid achteraf kan blijken dat de legitimaris als erfgenaam wel degelijk een substantiële waarde heeft verkregen.
Aanvullende legitimaire vorderingen zouden in dat soort gevallen de pas moeten worden afgesneden. De legitimaris zou slechts de keuze moeten hebben tussen het aanvaarden van de inferieure making of het verwerpen hiervan met een beroep op zijn legitieme. Het tot op zekere hoogte omarmen van de auβer Betracht-regel kan dit bewerkstelligen. De praktijk staat ondertussen voor een onmogelijke opgave als er in de in het artikel behandelde gevallen een beroep wordt gedaan op een aanvullende legitimaire vordering. Het notariaat kan ondertussen wel preventief optreden door de cautio Socini weer van stal te halen bij langstlevendentestamenten. Deze zou dan aldus kunnen worden vormgegeven dat bij een beroep op een aanvullende legitimaire vordering alle makingen ten behoeve van de desbetreffende legitimaris vervallen.

Wanneer je een abonnement hebt op SDU Opmaat, dan kun je middels de link het complete artikel raadplegen: artikel JBN 2026/38.