Trouwen of een geregistreerd partnerschap aangaan met het oog op de erfbelasting: meer dan een fiscale keuze! (Vp-Bulletin 2026/27)

In de adviespraktijk kan het huwelijk of geregistreerd partnerschap vanuit het perspectief van de erfbelasting ter sprake komen. De keuze om te trouwen of een geregistreerd partnerschap aan te gaan met een toekomstige erfgenaam is meer dan een fiscale afweging, maar het verschil in erfbelasting kan wel aanleiding zijn om die mogelijkheid te bespreken. Partners hebben in de Successiewet immers een aanzienlijk hogere vrijstelling en een gunstiger tarief dan bijvoorbeeld broers, zussen of andere verkrijgers. In dit artikel komt onder meer aan de orde waar de grens ligt tussen geoorloofde belastingplanning en fraus legis wanneer een huwelijk of geregistreerd partnerschap mede of vooral met het oog op de erfbelasting wordt aangegaan. Uit de rechtspraak volgt dat mede van belang is of aan het huwelijk, gelet op de daaraan verbonden rechten en verplichtingen, reële praktische betekenis toekomt. Daarnaast worden gevolgen van het huwelijk en geregistreerd partnerschap aangestipt die verder gaan dan de erfbelasting. Voor een evenwichtige advisering verdienen die aspecten ook aandacht. Het gaat dan onder meer om het huwelijksvermogensrecht, het pensioenrecht en de sociale zekerheid.
Wanneer is trouwen met het oog op de erfbelasting, alle gevolgen overziend, een passende keuze? In de advisering doet de adviseur er goed aan om deze scenario’s met de cliënten uit te werken:

1. de toekomstige erflater overlijdt niet op korte termijn, maar leeft nog jaren;
2. het huwelijk eindigt door echtscheiding in plaats van overlijden; en
3. een van de partijen heeft al een echtgenoot/geregistreerd partner en moet die relatie eerst beëindigen.

In het artikel wordt eerst besproken waarom het huwelijk of geregistreerd partnerschap voor de erfbelasting een bijzondere positie inneemt en waar bij een fiscaal gemotiveerd huwelijk de grens van fraus legis ligt. Vervolgens komen andere fiscale gevolgen, gevolgen voor AOW en andere inkomensafhankelijke regelingen, het huwelijksvermogensrecht, de onderhoudsverplichtingen, het erfrecht, het huurrecht en pensioenrechten aan de orde. Huwelijkse voorwaarden kunnen een deel van die gevolgen sturen, maar nemen niet alle wettelijke gevolgen van het huwelijk weg.

Wanneer u een abonnement heeft op Vp-Bulletin via Kluwer Inview, dan kunt u middels de link het complete artikel raadplegen: artikel Vp-Bulletin 2026/27.